Langs bloedbanen: over genetische (on)maakbaarheid en de risico’s van vloeibare identiteiten

zondag 10 november 2019

(Essay geschreven voor Bloedtest)

 

Na decennia van postmodernistische twijfel aan de grote vooruitgangsverhalen lijkt het collectieve geloof in de menselijke vervolmaking stilaan opnieuw in opmars te zijn. Het is nog een vrij aarzelende opmars, dat moet gezegd, want zelfs de meest fonkelende toekomstdromen moeten wel enigszins aan glans verliezen tegen de achtergrond van de ecologische rampen die zich momenteel aan het voltrekken zijn. Maar toch, terwijl velen van ons vrezen dat het klimaat almaar verder aan onze greep ontsnapt, zijn we daarentegen veel optimistischer gestemd over de mogelijkheden om aan onze eigen soort te sleutelen. Dit gesleutel mag vrij letterlijk worden genomen, in die zin dat we het hoogste heil voor onze zelfverbetering al lang niet meer van religieuze geboden of van een politieke ideologie verwachten, als wel van medisch-technisch ingrijpen – tot op moleculair niveau – in ons eigen lichaam en dat van onze (ongeboren) kinderen.

De beloften van de medische techniek zijn dan ook ongekend. Onlangs nog, in november 2018, haalde een Chinese gentechnoloog het wereldnieuws met de bewering dat hij twee embryo’s hiv-resistent had gemaakt door hun genetische code aan te passen, alvorens ze terug te plaatsen bij de moeder; de twee meisjes zouden ondertussen geboren zijn. Als deze bewering klopt, dan zouden daarmee de eerste gentech-baby’s een feit zijn.

In het licht van zulke sensationele berichtgeving rijst uiteraard de vraag: is de mens van morgen werkelijk zo maakbaar als sommigen ons voorspiegelen? Hoe voor de hand liggend ook, het is een vraag die me tot voor kort danig afschrikte. Gezien mijn voorliefde voor historische onderwerpen vond ik deze kwestie als het ware te actueel, te trendy, maar ook te specialistisch voor een letterenjongen zoals ik, met slechts een basale notie van genetica en aanverwante domeinen. Totdat de vraag zich onafwendbaar aan me ging opdringen, en wel langs de intieme weg van het bloed.

Aanvankelijk was dit het bloed dat door mijn aderen stroomt. Maar naarmate mijn daaropvolgende naspeuringen naar de menselijke (on)maakbaarheid vorderden, vertakten deze zich almaar verder naar de bloedsomloop van talloze anderen uit heden en verleden: downers, zwangere vrouwen, holebi’s, bekeerlingen, enzovoort. Vertrouwen in individuele en sociale maakbaarheid blijkt immers ten nauwste verbonden met de opvatting dat bloed – en bij uitbreiding in de laatste halve eeuw DNA – ieders ware en controleerbare identiteit bevat. Daartoe moet het bloed wel door middel van een normatieve bril transparant leesbaar worden gemaakt, daar het anderszins niet valt te ontdoen van een troebele oorsprong en onzekere toekomst. Wat hier volgt zijn dan ook verkenningen, langs kronkelige bloedbanen, van deze biologische identificatieprocessen maar ook van het mogelijke verzet hiertegen.

Andere onderwerpen in de categorie Onderzoek:

Tardy Presents: Embodied agency in the ‘documental’ poetry of Benjamin Péret and Antonio Porchia

24 februari 2019
(Article co-authored with Gys-Walt van Egdom, published in Literature as Document. Eds. Sarah Bonciarelli et al. Pp. 133-148) In this paper, we examine an often overlooked literary tradition, which came to see the act of writing as a way of documenting ‘pure’ embodied agency.
LEES MEER

Jacques Lusseyran, entre cécité et lumière

04 januari 2019
La première étude consacrée à la vie et l’œuvre exceptionnelles de Jacques Lusseyran vient de paraître aux Éditions Rue d’Ulm.
LEES MEER

Dancing Beyond Sight: How blindness shakes up the senses of dance

14 september 2018
(Article published in Disability Studies Quarterly, vol. 38 no. 3) In this essay I argue that blindness offers up a most fruitful perspective through which to rethink the visualist aesthetics of dance.
LEES MEER

Encuentros con la (a)normalidad: los cuerpos (in)tocables de Pablo Palacio

29 januari 2018
(Artículo publicado en Cuerpos ilegales. Ed. Nanne Timmer. Pp. 231-259) Al estudiar la obra de Pablo Palacio, analizo el vínculo estrecho entre el tacto y la constitución normalizadora del sujeto moderno.
LEES MEER

Sonic Boundary Objects: Negotiating disability, technology, and simulation

10 november 2016
(Article co-authored with Florian Grond, published in Digital Creativity: health and wellbeing, pp. 1-17) In this article, we discuss the use of binaural sound recordings as a tool to negotiate between blind and sighted experiences of an urban soundscape.
LEES MEER

Perspectieven op diversiteit: naar een nieuwe definitie van 'beperkingen'

15 december 2015
Samen met enkele collega-wetenschappers organiseer ik, van 10 tot 13 januari 2016, een publieksevent en een internationale workshop in Leiden waar we ons zullen buigen over de vraag: kunnen we 'handicap/beperking' positiever benaderen dan louter als gebrek of tekort?
LEES MEER

Touched by Surrealism: reflections on a new sensory approach to literature

20 december 2014
(Article published in RELIEF 8.2 2014) In this paper, I discuss a new sensory approach to literature. Literature might be studied in order to trace the perceptual effects of cultural, political and technological transformations.
LEES MEER

Talend lichaam: de visuele en haptische waarneming in de avant-gardepoëzie van Huidobro en Péret

28 november 2013
(Proefschrift verdedigd aan de Rijksuniversiteit Groningen) In dit proefschrift verdedig ik de stelling dat de poëzievernieuwing van de vroegtwintigste-eeuwse avant-garde nauw samenhing met de toenmalige subjectivering van de zintuiglijke waarneming.
LEES MEER

‘Estamos en el ciclo de los nervios’: las imágenes electrificadas de Huidobro y la reconsideración científica de la visión

01 december 2012
(Ponencia publicada en las Actas del congreso ‘Imágenes y realismos en América Latina’, Universidad de Leiden) En varios manifiestos el vanguardista chileno Vicente Huidobro (1893-1948) comparó la imagen poética con una 'chispa' eléctrica y el poema con una batería cargada.
LEES MEER