Piet Devos

schrijver, vertaler en literatuurwetenschapper

Luisterleven


Windstoot 1: 'De idioot in het bad' van M. Vasalis

donderdag 22 april 2021

In de eerste aflevering van onze podcast gaan we dieper in op het ontroerende gedicht ‘De idioot in het bad’ van M. Vasalis (1909-1998). Daarin beschrijft de dichteres, die zelf psychiater was, hoe een patiënt naar het wekelijkse bad wordt gebracht door een zuster. Een ritueel dat Vasalis goed kende uit de psychiatrische kliniek in Santpoort, waar ze werkte toen ze dit gedicht schreef. ‘De idioot in het bad’ toont hoezeer de patiënt is overgeleverd aan (de macht van) de zuster, maar uit hun woordeloze relatie spreekt ook veel tederheid en zorg.

We gaan over dit gedicht in gesprek met kinder- en jeugdpsychiater Winny Ang (zie foto). Winny is niet alleen een groot literatuurliefhebber, ook in haar praktijk leest ze vaak verhalen samen met haar cliënten. Waarom ze dit doet en wat er, sinds de tijd van Vasalis, zoal veranderd is in de machtsverhouding tussen arts en patiënt, vertelt Winny in deze podcast.

De idioot in het bad

Met opgetrokken schouders, toegeknepen ogen,
haast dravend en vaak hakend in de mat,
lelijk en onbeholpen aan zusters arm gebogen,
gaat elke week de idioot naar 't bad.

De damp, die van het warme water slaat
maakt hem geruster: witte stoom...
En bij elk kledingstuk, dat van hem afgaat,
bevangt hem meer en meer een oud vertrouwde droom.

De zuster laat hem in het water glijden,
hij vouwt zijn dunne armen op zijn borst,
hij zucht, als bij het lessen van zijn eerste dorst
en om zijn mond gloort langzaamaan een groot verblijden.

Zijn zorgelijk gezicht is leeg en mooi geworden,
zijn dunne voeten staan rechtop als bleke bloemen,
zijn lange, bleke benen, die reeds licht verdorden
komen als berkenstammen door het groen opdoemen.

Hij is in dit groene water nog als ongeboren,
hij weet nog niet, dat sommige vruchten nimmer rijpen,
hij heeft de wijsheid van het lichaam niet verloren
en hoeft de dingen van de geest niet te begrijpen.

En elke keer, dat hij uit 't bad gehaald wordt,
en stevig met een handdoek drooggewreven
en in zijn stijve, harde kleren wordt gesjord
stribbelt hij tegen en dan huilt hij even.

En elke week wordt hij opnieuw geboren
en wreed gescheiden van het veilig water-leven,
en elke week is hem het lot beschoren
opnieuw een bange idioot te zijn gebleven.

Uit: M. Vasalis, Parken en woestijnen (1940)

Colofon

Deze reeks ontstond in het kader van De Windstoot, de nieuwe ‘expeditie’ van vzw Wit.h.

Interviewers: Dirk Vandenberghe & Piet Devos
Voorleesstem: Mirjam Boers
Montage: Dirk Vandenberghe & Pol Isaac
Muziek: Pol Isaac
Foto Winny Ang © Michiel Devijver

Windstoot 1: 'De idioot in het bad' van M. Vasalis

Andere onderwerpen in de categorie Luisterleven:

Windstoot 4: De grote angst in de bergen van C.-F. Ramuz

28 oktober 2021
In een Zwitsers bergdorpje trekt een groepje jonge herders met hun koeien naar een hoger gelegen alpenweide. De ouderen in het dorp hebben hen nochtans gewaarschuwd: de berg wil ons daar niet hebben... We praten met Ramuz’ vertaler Rokus Hofstede over de krachtmeting tussen mens en natuur in deze ecologische roman avant-la-lettre.
LEES MEER

Windstoot 3: De herontdekking van het lichaam met Bregje Hofstede

26 augustus 2021
Zoals zo velen kampte schrijfster Bregje Hofstede reeds jong met heftige burn-outklachten en chronische slapeloosheid. Zoals ze in de derde aflevering van onze podcast uitlegt, zijn dit geen strikt individuele problemen. Het zijn veeleer collectieve symptomen van de prestatiedruk waaraan we ons, schijnbaar vrijwillig, onderwerpen.
LEES MEER

Windstoot 2: ‘Ontluisterde fetisj’ van Roger Van de Velde

17 juni 2021
In het korte verhaal ‘Ontluisterde fetisj’ legt Roger Van de Velde (1925-1970) de machtsverhoudingen binnen de gevangenis bloot die hijzelf, als geïnterneerde, maar al te goed kende. We praten met Van de Veldes biografe Ellen Van Pelt over diens tragische verslaving en vlijmscherpe, ironische pen. Maar ook over de censuur die Van de Velde trof.…
LEES MEER

Windstoot: verhalen over macht en kwetsbaarheid (podcast)

04 april 2021
Windstoot is een podcast over macht en kwetsbaarheid en wat de literatuur ons daarover kan leren.
LEES MEER

Weg uit de herrie: hoe ik een stiltezoeker werd

13 augustus 2018
In de stilte wordt de eigenlijke polsslag van het leven hoorbaar.
LEES MEER

Luisteren naar supernova’s: over de zeggingskracht van sonificatie

24 juni 2018
Doorgaans visualiseren we onze kennis van de wereld, maar waarom zouden we niet een keertje luisteren naar de sterren, aardbevingen of ons brein?
LEES MEER

Geluid: op ontdekking tussen horen en luisteren

31 mei 2018
De komende weken mag ik lesgeven over stedelijke geluidsomgevingen. Plots echter lijkt niets me zo raadselachtig als geluid.
LEES MEER